Poradnik inwestora

2017-02-27 10:16:48

Metody docieplenia

Metoda lekka-mokra”, „BSO”, „System Izolacji Cieplnej Ścian Zewnętrznych – ETICS” - te trzy nazwy odnoszą się do tej samej technologii ocieplania budynków i są zapisane w kolejności chronologicznej ich pojawiania się w budowlanym słowniku.

Obecnie najbardziej powszechną technologią wykonywania ociepleń ścian zewnętrznych budynków jest Złożony System Ocieplania Ścian Zewnętrznych Budynków EtiCS, składający się z: przygotowania podłoża ściennego, montażu płyt termoizolacyjnych i wykonania warstw wierzchnich systemów ociepleń, według „Instrukcji ITB 447/2009 Złożone systemy izolacji cieplnej ścian zewnętrznych budynków ETICS Zasady projektowania i wykonania.”

ETICS polega na przymocowaniu do ściany układu warstwowego, składającego się z płyt termoizolacyjnych, warstwy zbrojonej oraz cienkowarstwowej wyprawy tynkarskiej. Układ ten jest mocowany do ściany za pomocą zaprawy klejącej i ewentualnie dodatkowo łącznikami mechanicznymi.

 

System ten składa się z następujących warstw:

  • ściany zewnętrznej

  • zaprawy klejącej do przyklejenia płyt termoizolacyjnych lub pianki do przyklejania (dotyczy płyt EPS i XPS)

  • płyt termoizolacyjnych

  • zaprawy lub masy klejącej do wykonywania warstwy zbrojonej

  • siatki z włókna szklanego

  • łączników mechanicznych (opcjonalnie)

  • podkładu tynkarskiego

  • wyprawy tynkarskiej

  • gruntu i powłoki malarskiej - obligatoryjnie w przypadku tynku mineralnego


Na przestrzeni 40 lat stosowania metody lekkiej - mokrej potem BSO a obecnie ETICS trwałość tej metody ocenia się na co najmniej 30 lat, pod warunkiem okresowych przeglądów i niezbędnych napraw wyprawy tynkarskiej, której minimalną trwałość określa się na 5 lat.

 

 

ELEMENT DOMU

CHARAKTERYSTYKA

REKOMENDOWANY MATERIAŁ IZOLACYJNY

Fundamenty

Najskuteczniejszym sposobem ochrony cieplnej elementów budynku stykających się z gruntem jest ułożenie tzw. izolacji obwodowej. Jest to zewnętrzna, ciągła i pozbawiona mostków cieplnych izolacja termiczna przegród zewnętrznych, bezpośrednio stykających się z gruntem.

Ułożenie izolacji termicznej ścian piwnic od strony zewnętrznej ogranicza zasięg ujemnych temperatur do wnętrza konstrukcji ściany oraz eliminuje ryzyko kondensacji pary wodnej wewnątrz przegrody lub na powierzchni wewnętrznej, tj. od strony pomieszczeń użytkowych. Termoizolacja obwodowa ma za zadanie nie tylko zmniejszyć straty ciepła, lecz również chronić hydroizolację położoną bezpośrednio na zewnętrznej powierzchni ściany fundamentowej przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Płyty z polistyrenu ekstrudowanego
o grubości od 8 do
20 cm

Podłogi na gruncie

Podłoga na gruncie, aby spełniać wymagania izolacyjności termicznej, powinna stanowić specjalną konstrukcję, układ warstw, takich jak: posadzka, podkład, odpowiednie warstwy izolacyjne oraz podłoże.

Przed ułożeniem podłogi usuwa się wierzchnią warstwę humusu (ziemi roślinnej) grubości ok. 30 cm, a na odsłonięte podłoże układa stabilizującą warstwę piasku lub gruzobetonu o grubości 5–15 cm. Następnie wykonuje się podkład z chudego betonu o grubości około 10 cm, który można zabezpieczyć od góry 2,5 cm warstwą cementowej wylewki wodoszczelnej lub wykonać odpowiednią hydroizolację. Dopiero na niej układa się warstwę docieplającą.

Wybrany materiał izolacyjny musi charakteryzować się dużą wytrzymałością na obciążenia, dobrymi własnościami termoizolacyjnymi i hydrofobowością. Do tego celu zwykle stosuje się twarde płyty z polistyrenu ekstrudowanego, płyty poliuretanowe, a także zagęszczany keramzyt powleczony z wierzchu warstwą szprycu cementowego grubości ok. 1 cm. Na ociepleniu rozpina się arkusz folii, który – oprócz funkcji rozdzielającej i zabezpieczającej kolejne warstwy – pełni także funkcję poślizgową dla podkładu.

Płyty z polistyrenu ekstrudowanego
o grubości od 10 do 15 cm

Płyty poliuretanowe o grubości 5 cm

Keramzyt o grubości około 1 cm

Ściany zewnętrzne

Metoda ETICS (Złożony System Ociepleń Ścian Zewnętrznych Budunków), z uwagi na stosunkowo niski koszt przy znacznej trwałości i łatwości wykonania prac, jest obecnie najchętniej stosowaną technologią ocieplania ścian zewnętrznych. Metodą tą można bowiem ocieplać ściany murowane z cegły, pustaków ceramicznych lub betonowych, betonu komórkowego oraz ściany betonowe monolityczne lub prefabrykowane. Jest również o tyle wygodna, że powierzchnia ścian może być pokryta tynkiem lub niewykończona.

Koniecznie należy też docieplić zewnętrzne powierzchnie otworów okiennych (tzw. „węgarków), w przeciwnym razie może dochodzić do przemarzania ściany wokół okna
i pojawiania się pleśni na wewnętrznej powierzchni otworów okiennych wokół ościeżnicy.

Styropian o grubości od 15 do 30 cm

Płyty z wełny mineralnej o grubości od 10 do 25 cm

Stropy

Stropy pomiędzy dwiema kondygnacjami mieszkalnymi lub pomiędzy poddaszem i pomieszczeniami mieszkalnymi izoluje się głównie ze względu na wymogi akustyczne oraz bezpieczeństwa pożarowego. W tym przypadku wykorzystanie wełny mineralnej tłumi i ogranicza przenikanie dźwięków, zabezpiecza przed szybkim rozprzestrzenianiem się ognia w przypadku pożaru oraz zmniejsza utratę ciepła z pomieszczeń mieszkalnych.

Płyty z wełny mineralnej
o grubości od 5 do 15 cm

Dachy

Nieocieplony bądź źle ocieplony dach może być przyczyną 10–15% strat ciepła, dlatego też jest jednym z najistotniejszych elementów dla odpowiedniej izolacji cieplnej domu. Rodzaj ocieplenia powinien uwzględniać konstrukcję dachu. Inaczej będzie wyglądać izolacja dachu płaskiego, a inaczej dachu skośnego.

W przypadku dachów skośnych szczególnie ważne są następujące cechy materiałów izolacyjnych:

• wysoka izolacyjność cieplna, zależna od grubości warstwy i od współczynnika przewodzenia ciepła,
• szczelność, powiązana z brakiem mostków termicznych – materiał izolacyjny powinien wypełniać dokładnie izolowaną przestrzeń, a odcinki izolacji powinny ściśle do siebie przylegać,
• skuteczna ochrona przed wilgocią całej przegrody,
• wiatroszczelność, by skutecznie zapobiegać infiltracji powietrza zewnętrznego i wywiewaniu ciepłego powietrza z materiału termoizolacyjnego, skutecznie odprowadzając na zewnątrz parę wodną,
• niepalność, tworząc barierę antyogniową i zapobiegając rozprzestrzenianiu pożaru,
• dobre właściwości akustyczne,
• łatwość montażu.

Należy pamiętać również o tym, że ocieplenie dodatkowo obciąża konstrukcję dachu. Dlatego materiał izolacyjny powinien być na tyle lekki, aby nie obciążał zbytnio istniejącej konstrukcji dachu oraz nie powodował konieczności budowy potężnej i drogiej więźby w przypadku ocieplenia budynków nowo wznoszonych.

W związku z tymi wymaganiami w ocieplaniu dachów znakomicie sprawdza się wełna szklana. Nie dość, że jest ciepła, to jeszcze sprężysta, dzięki czemu wypełnia każdą przestrzeń, idealnie dopasowując się do konstrukcji. Wełna szklana jest lekka, a więc w znikomym stopniu obciąża konstrukcję dachu.

Do izolacji dachów płaskich stosowane są twarde płyty z wełny mineralnej. Natomiast w izolacji stropodachów wentylowanych używane są najczęściej granulaty wełny mineralnej oraz maty, w mniejszym stopniu płyty.

Wełna szklana
warstwy o grubości od 15 do 30 cm

Płyty z wełny mineralnej o grubości od 15 do 30 cm

Granulaty z wełny mineralnej o grubości od 15 do 35 cm

źródło: http://polreff.org

Przygotowanie podłoża pod ocieplenie

Ocieplenie można wykonywać na podłożach ściennych nieocieplonych budynków już użytkowanych i nowowznoszonych, a po spełnieniu określonych warunków również na ociepleniach już istniejących.

Każde podłoże, które ma zostać ocieplone, powinno być stabilne, suche, równe i oczyszczone. Niestaranne przygotowanie podłoża, głównie brak oczyszczenia go z brudu lub tłuszczu i pozostawienie nienośnych powłok, w większości przypadków skutkuje odspojeniem się całej termoizolacji od powierzchni ściany.

Podłoża pod ocieplenie możemy czyścić za pomocą szczotek czy wody za pomocą myjek ciśnieniowych, luźne resztki skuwamy, całość pozostawiamy do wyschnięcia.

Po przygotowaniu podłoża należy przeprowadzić test przyczepności. Polega on na przyklejeniu od kilku do kilkunastu kostek styropianowych EPS typu FASADA o wymiarach 10x10 cm i grubości 5 cm w różnych miejscach elewacji. Po upływie 3 dni należy spróbować oderwać kostki styropianu.

 

Jeżeli kostka oderwie się z całą warstwą podłoża, np. tynku, świadczyć to będzie o braku nośności tej warstwy. Całą ścianę należy więc poddać oględzinom i usunąć wszystkie słabe fragmenty na jej powierzchni, aż do nośnej części podłoża. Usunięte fragmenty należy zastąpić nowymi zaprawami. Po przygotowaniu nowego podłoża należy ponownie wykonać test przyczepności.

Jeżeli kostka oderwie się z całą warstwą kleju, a podłoże, np. tynk, pozostanie nienaruszone, oznaczać to będzie, że jest ono nieprawidłowo przygotowane - zbyt chłonne i wymaga zagruntowania lub zbyt gładkie, nie chłonne, albo pokryte powłokami antyadhezyjnymi i wymaga oczyszczenia lub pokrycia masą zwiększającą przyczepność . Czyszczenie można wykonać przy użyciu myjki ciśnieniowej, zmywając powierzchnię tynku, usunąć nienośne fragmenty, a następnie zmniejszyć jego chłonność.

Jeśli kostka rozerwie się w styropianie i jedna jego część zostanie trwale przytwierdzona do ściany, świadczy to, że podłoże jest stabilne i odpowiednie do mocowania izolacji.

Jak docieplić docieplone

Coraz częściej okazuje się, że ocieplony przed laty budynek nie spełnia współczesnych standardów energooszczędności. Jednym z rozwiązań tego problemu jest docieplenie istniejącego ocieplenia.

Technologię wykonania nowego ocieplenia na już istniejącym można podzielić na dwa główne etapy:

  1. Ocena stanu istniejącego:

  • inwentaryzacja starego ocieplenia – ustalenie m.in. rodzaju przegrody, materiału konstrukcyjnego ścian zewnętrznych, rodzaju i grubości izolacji cieplnej, weryfikacji użycia łączników mechanicznych itd.;

Sprawdzenie pylenia podłoża

Rozmieszczenie zaprawy klejącej

Grubość kleju do mocowania termoizolacji

Przyczepność warstwy zbrojonej do styropianu

Sprawdzanie średnicy łączników mechanicznych

Grubość termoizolacji

  • obliczenia cieplno-wilgotnościowe i ustalenie wymaganej grubości materiału termoizolacyjnego;

Każdy obiekt powinien być traktowany indywidualnie, rola osoby wykonującej inwentaryzację jest zatem tutaj niezwykle istotna i odpowiedzialna.

 

2. Etap prac budowlanych, czyli odpowiednie przygotowanie podłoża:

  • gdy nowe ocieplenie wykonuje się na wszystkich istniejących warstwach starego ocieplenia, łącznie z wyprawą tynkarską;

  • gdy wymagane jest usunięcie tynku lub tynku i farby, stanowiących warstwę wierzchnią istniejącego ocieplenia.

Nie zaleca się usuwania warstwy zbrojonej, ponieważ w praktyce nie da się tego wykonać bez uszkodzenia lub zniszczenia warstwy materiału do izolacji cieplnej. Nie można także zapomnieć o tym, że jako podłoże traktowana jest warstwa materiału konstrukcyjnego ściany zewnętrznej budynku, a nie warstwa istniejącego ocieplenia.

Są również sytuacje, gdy wykonanie ocieplenia na ociepleniu nie jest możliwe. Do takich przypadków należą:

  • uszkodzenia konstrukcyjne ściany pod istniejącym ocieplaniem;

  • odspojenie układu ociepleniowego od podłoża ;

  • zagrożenie przemieszczenia ocieplenia względem ściany;

  • przygotowanie lub wzmocnienie starego ocieplenia jest zbyt kosztowne lub skomplikowane technicznie;

  • nie ma możliwości zwiększenia grubości izolacji termicznej, np. na balonach, loggiach lub w pomieszczeniach, gdzie nastąpiłoby ograniczenie dostępu światła.

Przyklejanie izolacji

Przed przystąpieniem do montażu termoizolacji – najczęściej są to płyty styropianowe EPS lub płyty z wełny mineralnej - należy zdemontować ze ścian wszystkie elementy utrudniające przygotowanie podłoża i wykonanie ocieplenia, np. tablice, reklamy, rynny i rury spustowe, okiennice, lampy oraz parapety.

Montaż warstwy termoizolacyjnej zaczynamy od wyznaczenia poziomu zamocowania pierwszej warstwy ocieplenia, zgodnie z dokumentacją projektową, a w przypadku braku takiej dokumentacji wyznaczając tzw. cokół, który z reguły umieszczany jest ok. 30 cm nad poziomem gruntu. Na wyznaczonej wysokości montujemy do ściany listwę startową przy pomocy kołków rozporowych, tworząc wokół budynku opaskę, na której oprze się izolacja.

Kolejną czynnością jest zamocowanie warstwy materiału termoizolacyjnego. Płyty termoizolacyjne mocuje się do podłoża głównie przy użyciu mineralnej zaprawy klejącej. Zaprawę przygotowuje się wsypując ją do odpowiedniej ilości zimnej wody kranowej i mieszając do uzyskania jednolitej konsystencji. Gotową rozrobioną zaprawę klejową nakłada się na wewnętrzną powierzchnię płyty metodą pasmowo-punktową.

 

Po nałożeniu zaprawy klejącej na płytę należy ją przyłożyć i przykleić do podłoża. Kolejne płyty powinny być układane ściśle obok siebie tak, aby tworzyły jedną płaszczyznę. W celu uniknięcia powstawania mostków termicznych, duże szczeliny między płytami należy uzupełnić paskami materiału termoizolacyjnego, zaś w przypadku płyt styropianowych EPS niewielkie szczeliny można wypełnić pianką niskoprężną do przyklejania styropianu.

Należy unikać pracy przy bezpośrednim nasłonecznieniu, w deszczu i przy silnym wietrze. Najlepiej nakładać warstwę kleju tuż przed przyklejeniem płyty.

 

W przypadku zastosowania wełny mineralnej używane są zaprawy klejowe przeznaczone do tego materiału, jednak technologia rozrabiania jest dokładnie taka sama, jak w przypadku zapraw do styropianu. Istotna różnica pojawia się w przypadku samego nakładania kleju – płyty z wełny mineralnej są fabrycznie zabezpieczane przed działaniem wilgoci poprzez hydrofobizację. Dlatego też przed nałożeniem właściwej warstwy kleju należy przeszpachlować te miejsca cienką warstwą zaprawy klejącej, a następnie techniką „mokre na mokre” nałożyć właściwą warstwę kleju.

Kolejnym elementem w procesie wykonywania ocieplenia jest mocowanie płyt termoizolacyjnych przy pomocy łączników mechanicznych. Zaleca się stosować co najmniej 4-5 łączników na 1m2. Długość łączników powinna wynikać m.in. z rodzaju podłoża oraz grubości materiału izolacji cieplnej. W przypadku mocowania płyt na istniejącym ociepleniu, zastosowanie łączników jest bezwzględnie konieczne. Przy grubości styropianu powyżej 15 cm stosowanie kołkowania jest obligatoryjne.

Niezależnie od rodzaju przyklejanych płyt termoizolacyjnych, kołkowanie należy wykonać dopiero po związaniu zaprawy klejącej, co wskazuje dany producent na opakowaniu produktu lub w karcie technicznej.

Tynki cienkowarstwowe

Ostateczny charakter budynku po ociepleniu zależy od wyprawy tynkarskiej, czyli od tynku cienkowarstwowego. W przeszłości popularnością cieszyły się tynki cementowe i cementowo-wapienne, uzyskiwane bezpośrednio na budowie, po wymieszaniu w betoniarce w różnych proporcjach cementu, wapna, kruszywa o różnych frakcjach i wody. Tynki były i są nakładane przede wszystkim po to, aby zabezpieczyć konstrukcję ścian przed oddziaływaniem czynników zewnętrznych, w tym opadów atmosferycznych.

 

Rola tynku w systemie dociepleń polega na:

  • Zabezpieczeniu ocieplenia przed oddziaływaniem oddziaływań atmosferycznych

  • regulacji przepływu cząsteczek pary wodnej przez ścianę, tzw. oddychanie budynku;

  • nadanie estetycznego wyglądu budynkowi.

 

Najpopularniejsze rodzaje tynków to mineralne, akrylowe, silikonowe i silikatowe. Wybór konkretnego rodzaju wyprawy tynkarskiej zależy od:

  • oporu dyfuzyjnego ocieplenia w zależności od zastosowanego materiały termoizolacyjnego

  • wieku budynku,

  • ryzyka pojawienia się na elewacji wykwitów glonów lub grzybów,

  • usytuowania domu w pobliżu/oddaleniu od ruchliwych arterii komunikacyjnych,

  • preferencji kolorystycznych inwestora.


 

Wykonanie tynku na ocieplanej elewacji także podzielić można na kilka etapów, które poniżej w skrócie przedstawiamy:

  • nałożenie podkładu tynkarskiego dedykowanego pod daną masę / zaprawę tynkarską

  • nakładanie tynku (w zależności od rodzajów tego materiału i sposobów samej aplikacji: